درباره شمسا
شرکت مرکزی دفاتر خدمات زیارتی سراسر ایران (شمسا)
مقدمه
سازمان حج و زیارت در اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی علاقه‌مند بود بخش خصوصی را در امور اجرایی فعال کند و خود بر حسن اجرای آن نظارت داشته باشد.
پس از سقوط صدام، در سال‌های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ حضور بی‌رویه و بدون برنامهٔ مشتاقان زیارت در عراق با ظرفیت شهرهای عراق، به‌ویژه کربلا و نجف، تطبیق نداشت و به سوءاستفادهٔ واسطه‌ها، دلال‌ها و صاحبان هتل‌ها انجامید؛ قیمت‌ها بالا رفت و کیفیت خدمات پایین آمد. رقابت ناسالم برخی مدیران کاروان‌ها و آژانس‌ها برای تصاحب هتل‌ها، پیش‌پرداخت‌های کلان به واسطه‌ها، سرگردانی زائران پشت مرزها و حوادث ناگوار دیگر نشان داد که ورود بخش خصوصی باید منسجم و یکپارچه باشد.
از این رو تأسیس شرکت‌های مرکزی کارگزاران زیارتی در استان‌ها دنبال شد تا دفاتر دارای مجوز سازمان حج و زیارت در هر استان یک شرکت مرکزی استانی تشکیل دهند؛ نتیجه، ۳۰ شرکت مرکزی استانی به‌علاوهٔ شهرستان کاشان و استان البرز (کرج) بود. در آغاز ۱۱۷۴ دفتر خدمات زیارتی در کشور فعال بود که امروز به بیش از ۲۴۰۰ شرکت خدمات زیارتی در قالب ۳۲ شرکت مرکزی رسیده است.
تأسیس شرکت شمسا
در ادامه، مجمعی در تهران با حضور نمایندگان شرکت‌های مرکزی استانی تشکیل شد و شرکت مادر با نام «شرکت مرکزی دفاتر خدمات زیارتی سراسر ایران (شمسا)» در تیر ۱۳۸۴ به شمارهٔ ۲۴۹۸۷۳ در ادارهٔ ثبت شرکت‌ها به ثبت رسید. شمسا نمایندهٔ ۳۲ شرکت مرکزی استانی و بیش از ۲۴۰۰ دفتر خدمات زیارتی سراسر ایران است که همگی سهامداران و بازوهای اجرایی آن هستند.
سازمان حج و زیارت نخستین یادداشت تفاهم اعزام زائران ایرانی به عراق را در ۲۷ تیر ۱۳۸۴ با وزیر وقت جهانگردی و آثار باستانی عراق در تهران امضا کرد و شمسا را به طرف‌های عراقی معرفی نمود تا به نمایندگی از همهٔ دفاتر خدمات زیارتی کشور با شرکت‌های مجاز عراقی قرارداد اعزام زائر منعقد کند. اجازهٔ فعالیت در سوریه نیز بعداً به شمسا داده شد.
نظارت‌های سازمان حج و زیارت
- متن همهٔ قراردادهای شمسا با طرف‌های عراقی و ایرانی باید به تأیید مقامات ذی‌ربط سازمان حج و زیارت، به‌ویژه امور حقوقی سازمان، برسد.
- امکانات شرکت‌های عراقی، شامل اسکان (هتل)، حمل‌ونقل (اتوبوس)، تغذیه، برنامهٔ سفر و زیارت و نیز امنیت و تجهیزات، پیش از انعقاد قرارداد به تأیید نمایندگان سازمان می‌رسد.
- خدمات شرکت‌ها و سازمان‌های ایرانی، از جمله بیمه، هلال احمر و شرکت‌های هواپیمایی، نیز پیش از قرارداد به تأیید سازمان می‌رسد.
- قیمت هر یک از امکانات و ظرفیت پذیرش هر شرکت باید به تأیید سازمان برسد.
- قرارداد امضاشده میان شمسا و شرکت‌های عراقی پس از تأیید سازمان قابل اجراست.
- توزیع سهمیهٔ اعزام میان استان‌ها با نظارت و هماهنگی کامل سازمان انجام می‌شود.
- تعیین نهایی هزینهٔ سفر زائران با سازمان حج و زیارت است و در سامانهٔ جامع ثبت‌نام عتبات عالیات اعمال می‌شود.
- مدیریت و نظارت کامل بر گردش مالی شمسا و صدور مجوز برداشت از وجوه تجمیعی زائران، پس از تأیید اعزام نهایی و به‌صورت سیستمی، با سازمان است.
- صلاحیت همهٔ عوامل خدماتی و نظارتی، اعم از همراه کاروان، ثابت و سیار، پیش از اعزام به تأیید سازمان می‌رسد.
مهم‌ترین فعالیت‌های شمسا
- اخذ روادید عراق برای همهٔ زائران، عوامل ثابت خدماتی و ستادی و عوامل همراه کاروان‌های سراسر کشور.
- مصاحبه، انتخاب و اعزام عوامل ثابت هتل‌ها، ناظران ثابت و سیار، آشپزها و دیگر عوامل خدماتی.
- ایجاد دفاتر نمایندگی در مرزهای خسروی، مهران، چذابه و شلمچه برای نوبت‌دهی کاروان‌ها، کنترل آمار خروج و ورود، استخراج اسامی مشرف‌نشدگان و رفع مشکلات احتمالی.
- برنامه‌ریزی و مدیریت اماکن استراحت زائران در مرزهای خروجی برای اقامت شبانه پیش از ورود به عراق.
- برنامه‌ریزی اعزام و توزیع سهمیهٔ سالانه و ماهانه میان استان‌ها با هماهنگی سازمان حج و زیارت؛ توزیع سهمیه در هر استان با شرکت مرکزی همان استان است.
- پوشش بیمه‌ای زائران از طریق قرارداد با شرکت‌های بیمهٔ معتبر.
- خدمات پزشکی و درمانی در عراق با قرارداد با جمعیت هلال احمر: درمانگاه، پزشک و دارو در کربلا، نجف، کاظمین و بغداد.
- دفاتر نمایندگی ثابت در کربلا، نجف و کاظمین و نمایندگی سیار در مسیرهای تردد زائران و سامرا برای نظارت بر اجرای قراردادها و رفع مشکلات.
- ارتباط با سازمان هواپیمایی کشوری و قرارداد با شرکت‌های هواپیمایی مورد تأیید برای حمل‌ونقل هوایی زائران.
- قرارداد با سازمان‌ها و شرکت‌های داخلی و خارجی برای بیمه، درمان و امداد، حمل‌ونقل هوایی و زمینی، اسکان، پذیرایی و تغذیه.